Eczeem in de winter: waarom het verergert en wat je zelf kunt doen
Belangrijkste focus?
- Eczeem = ontsteking + verstoorde huidbarrière (vaak droger in de winter)
- Triggers: kou, wind, verwarming, (te heet) douchen, wol, stress, zweten
- Basis = zacht wassen + vaak invetten met een vette crème/zalf
- Bij opvlammingen kan medische behandeling nodig zijn
Praktische tips?
- Douche kort en lauwwarm, gebruik liever een douche-olie dan zeep
- Smeer binnen een paar minuten na het douchen en herhaal over de dag
- Vermijd krabben; klop of koel met passende producten (zonder de huid te beschadigen)
Extra ondersteuning?
- Bij nattende plekken, gele korsten of veel pijn: laat infectie uitsluiten
- Blijft het eczeem heftig of heb je veel slaapverlies? Overleg met huisarts/dermatoloog
Eczeem kan het hele jaar spelen, maar in de winter is het bij veel mensen extra aanwezig: droger, jeukender en sneller geïrriteerd. Dat is niet “tussen je oren” – kou, wind en droge lucht (ook door verwarming) maken de huidbarrière kwetsbaarder.
Disclaimer: Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg een arts of apotheker bij specifieke vragen of klachten.
Probleem
Wat is eczeem?
Eczeem is een verzamelnaam voor verschillende huidaandoeningen waarbij sprake is van huidontsteking. Het is vaak chronisch, maar dat betekent niet dat je continu klachten hebt.
De meeste mensen kennen het als periodes van opvlammingen (flare-ups) afgewisseld met rustigere fases.
In de winter zien veel mensen:
- droge, ruwe huid
- jeuk (soms vooral ’s avonds of na douchen)
- roodheid en schilfering
- soms bultjes, blaasjes of korstjes
Deze klachten hangen vaak samen met een verstoorde huidbarrière: je bovenste huidlaag is minder “dicht”, waardoor vocht makkelijker verdampt en prikkels sneller binnenkomen.
Wintereczeem of winterjeuk – is dat hetzelfde?
Niet helemaal, maar ze lijken op elkaar. Winterjeuk is jeuk in de koude maanden door uitdroging van de huid, en daarbij kunnen ook eczeemplekken ontstaan. Mensen met een gevoelige huid en oudere mensen hebben er vaker last van.
Oorzaken & Oplossingen
Oorzaken (waarom eczeem vaak erger is in de winter)
- Kou en wind → meer vochtverlies uit de huid
- Lage luchtvochtigheid (buiten én binnen door verwarming)
- (Te vaak) warm douchen/baden → ontvettend, huid droogt sneller uit
- Zepen en agressieve wasproducten → huidbarrière kan extra geïrriteerd raken
- Wol/kriebelstoffen en synthetische, afsluitende kleding
- Zweten door temperatuurverschillen (koud buiten, warm binnen)
- Stress, vermoeidheid en slaaptekort kunnen klachten versterken
- Bij sommige mensen: erfelijke aanleg (atopie), vaker samen met hooikoorts/astma
Oplossingen
De basis bij wintereczeem draait om: minder uitdrogen + meer beschermen.
- Herstel & bescherm de huidbarrière: regelmatig smeren met een vette crème of zalf kan helpen om vocht vast te houden en de huid rustiger te laten aanvoelen.
- Zacht wasgedrag: kort en lauwwarm douchen en mild reinigen kan bijdragen aan minder uitdroging.
- Triggers beperken: kledingkeuze, luchtvochtigheid en minder krabben zijn vaak verrassend bepalend.
Voordelen van natuurlijke of bewezen benaderingen
- Dagelijkse huidverzorging (emolliens/indifferente zalven): werkt als basis omdat het de huid helpt beschermen en uitdroging kan verminderen.
- Medische behandeling bij opvlamming (via arts): kan helpen om ontsteking en jeuk te verminderen wanneer verzorging alleen niet genoeg is.
- Combineren = vaak het meest realistisch: verzorging dagelijks, en opschalen bij flare-ups volgens behandelplan.
Stappenplan / Routine (winterproof)
- Douche slim: 5–10 minuten, lauwwarm, liever douchen dan baden
- Mild reinigen: vermijd sterke zeep; kies bij voorkeur een douche-olie of milde, parfumvrije reiniging
- Dep droog: niet wrijven
- Smeer direct: binnen een paar minuten na douchen invetten (liefst vetter bij erg droge huid)
- Onderhoud: herhaal smeren 1–3× per dag, vooral handen/gezicht
7 Praktische tips bij wintereczeem (wat vaak echt helpt)
Water kan de huid uitdrogen, zeker als je lang of heet doucht.
- Douche kort en lauwwarm
- Gebruik liever een douche-olie of milde reiniging i.p.v. sterke zeep
- Dep droog en smeer daarna meteen een volle bodylotion of zalf
Krabben houdt de jeuk-krab-cyclus in stand en kan wondjes geven.
- Probeer bij jeuk zacht te kloppen in plaats van krabben
- Houd nagels kort (ook bij kinderen)
Droge verwarmingslucht kan je huid extra uitdrogen.
- Zet een bakje water op de verwarming of gebruik een luchtbevochtiger
- Ventileer kort en regelmatig (even luchten, dan weer verwarmen)
Let op: té hoge luchtvochtigheid kan schimmel bevorderen.
Kies bij voorkeur katoen of zijde
- Vermijd wol (kan kriebelen) en afsluitende synthetische stoffen zoals nylon
- Katoenen beddengoed kan ook prettiger zijn bij jeuk
Kies wasmiddel zonder parfum
- Gebruik niet te veel wasmiddel en spoel extra goed uit
- Wasverzachter: als je huid snel reageert, ben dan voorzichtig en kies ongeparfumeerd
Bij eczeem is dagelijks invetten vaak de basis. Voorbeelden van indifferente (zonder medicijn) crèmes/zalven die vaak gebruikt worden:
- cetomacrogol(zalf/crème)
- lanette(crème)
- vaseline-lanette(crème)
- koelzalf
Deze producten zijn bedoeld om de huid te verzorgen en te beschermen. Wat het beste bevalt, verschilt per persoon: een zalf is vaak prettiger bij zeer droge huid, een crème trekt vaak sneller in.
Als indifferente crèmes en zalven onvoldoende helpen, kan een arts een ontstekingsremmende zalf/crème voorschrijven (bijv. een corticosteroïd/hormoonzalf). Gebruik dit altijd volgens het schema en advies van je arts.
Belangrijk: blijf daarnaast je huid verzorgen met een vette basiszalf of crème. Wacht bij combineren meestal tot de medicinale zalf is ingetrokken.
FAQ Veelgestelde vragen
Waarom is eczeem erger in de winter?
Wat is het verschil tussen wintereczeem en winterjeuk?
Wat kan ik het beste smeren bij wintereczeem?
Is douchen slecht bij eczeem?
Wanneer moet ik naar de huisarts met eczeem?
Conclusie
Eczeem in de winter is vaak vooral: een huidbarrière die het zwaar krijgt door kou, wind en droge lucht. Met een consistente routine (kort douchen, mild reinigen, direct en vaak invetten, triggers vermijden) kun je klachten vaak beter managen. Bij heftig of geïnfecteerd eczeem is het verstandig om advies te vragen.
Bekijk ook onze blogs over Droge huid in de winter en Winterjeuk voor extra tips.
Bronnen
huidarts.com – informatie over (atopisch) eczeem en winterjeuk
Eucerin – algemene informatie en tips over eczeem in de winter
